PORADNIK WARSZTATOWY
Sklejka czy MDF? Wybór płyty
Sklejka jest sztywniejsza i lżejsza; MDF jest jednorodny i dobrze się obrabia. Porównaj gęstość, sztywność i masę płyty przed zakupem.
Jak powstają płyty
Sklejkę tworzą sklejone forniry o prostopadłym przebiegu włókien w kolejnych warstwach, co zapewnia wytrzymałość i sztywność w obu kierunkach. MDF jest płytą pilśniową wytwarzaną metodą suchą: drewno rozwłóknia się, miesza z żywicą i prasuje w jednorodną płytę bez kierunkowego usłojenia (Wood Handbook, rozdział 11).
Płyta wiórowa i OSB zajmują miejsce pomiędzy nimi: płyta wiórowa ma drobne wióry na powierzchniach i większe w środku, a OSB wykorzystuje długie wióry ukierunkowane wzdłuż płyty. Tabela 12-1 Wood Handbook porównuje typowe właściwości; poniższa tabela dodaje masę płyty 18 mm o wymiarach 2 440 × 1 220 mm dla obu granic zakresu gęstości.
| Płyta | Gęstość względna | Sztywność (MOE) | Wytrzymałość na zginanie (MOR) | Masa płyty |
|---|---|---|---|---|
| Sklejka | 0,4–0,6 | 6,96–8,55 GPa | 33,72–42,61 MPa | 21,4–32,1 kg |
| OSB | 0,5–0,8 | 4,41–6,28 GPa | 21,8–34,7 MPa | 26,8–42,9 kg |
| MDF | 0,7–0,9 | 3,59 GPa | 35,85 MPa | 37,5–48,2 kg |
| Płyta wiórowa | 0,6–0,8 | 2,76–4,14 GPa | 15,17–24,13 MPa | 32,1–42,9 kg |
| Płyta pilśniowa twarda | 0,9–1 | 3,1–5,52 GPa | 31,02–56,54 MPa | 48,2–53,6 kg |
Sztywność i ugięcie
Dla półek, drzwi i dużych rozpiętości sztywność (moduł sprężystości) jest ważniejsza niż wytrzymałość. W tabeli 12-1 sklejka osiąga 6,96–8,55 GPa, OSB 4,41–6,28 GPa, MDF 3,59 GPa, a płyta wiórowa 2,76–4,14 GPa. Ugięcie jest odwrotnie proporcjonalne do sztywności, dlatego ugięcie półki z MDF jest w przybliżeniu dwukrotnością ugięcia półki ze sklejki o tych samych wymiarach pod tym samym obciążeniem.
Wytrzymałość na zginanie daje nieco inny obraz: MDF osiąga 35,85 MPa, porównywalnie ze sklejką przy 33,72–42,61 MPa, a płyta wiórowa pozostaje przy 15,17–24,13 MPa. MDF wytrzymuje podobne obciążenie przed złamaniem, lecz wcześniej bardziej się ugina.
Masa, krawędzie i wkręty
MDF jest najcięższą typową płytą po płycie pilśniowej twardej: płyta 18 mm o wymiarach 2 440 × 1 220 mm waży około 37–48 kg przy gęstościach z Wood Handbook, wobec około 36 kg dla sklejki brzozowej przy 680 kg/m³ i 25–28 kg dla sklejki iglastej przy gęstościach z fińskiego podręcznika.
Krawędzie MDF można bezpośrednio profilować i wykańczać, natomiast sklejka pokazuje na krawędzi warstwy, które w jednych projektach eksponuje się, a w innych zakrywa obrzeżem. W płytach wiórowych trzeba uważać na wkręty: Wood Handbook ostrzega, że zbyt mocne dokręcenie zrywa gwint w materiale, i zaleca umiarkowany moment dokręcania.
Którą płytę wybrać
Wybierz sklejkę, gdy liczy się sztywność lub mała masa: na półki, korpusy przeznaczone do przenoszenia i przyrządy warsztatowe. Wybierz MDF, gdy liczą się płaskie, jednorodne powierzchnie i obrabiane krawędzie: na malowane drzwi, listwy i elementy profilowane. W obu przypadkach wpisz rzeczywistą grubość do kalkulatora rozkroju płyt, który umieszcza elementy tylko na dostępnym materiale tego samego rodzaju i grubości.
Półka 900 mm z MDF zamiast sklejki: przy sztywności 3,59 GPa wobec 6,96 GPa jej ugięcie stanowi około 6,96 / 3,59 ≈ 1,9-krotność ugięcia sklejki pod tym samym obciążeniem.