PORADNIK WARSZTATOWY
Olej, lakier czy wykończenie wodne?
Wykończenia powłokowe chronią i łatwo je czyścić; oleje wnikające łatwo odnowić. Porównanie wewnątrz i na zewnątrz według Wood Handbook.
Powłoka czy wnikanie w drewno
Wykończenia albo tworzą powłokę na powierzchni, albo wnikają w drewno bez jej tworzenia. Lakiery olejno-żywiczne, lakiery rozpuszczalnikowe i farby tworzą powłoki; oleje schnące, nieschnące i wiele preparatów uszczelniających wnikają w drewno. Każde bezbarwne wykończenie wypełnia komórki substancją o współczynniku załamania światła bliższym drewnu niż powietrzu, dlatego drewno olejowane lub lakierowane ma głębszy kolor.
We wnętrzach wykończenia powłokowe, np. lakier, są zwykle najłatwiejsze do czyszczenia, odporniejsze na plamy niż oleje lub preparaty uszczelniające, a przy większej grubości chronią przed rysami i wgnieceniami; grubsze, twardsze powłoki nadają się na podłogi. Oleje zachowują teksturę powierzchni i łatwo je odnowić, lecz słabiej chronią przed brudem niż powłoka.
| Wykończenie | Tworzy powłokę | Utwardzanie | W użytkowaniu |
|---|---|---|---|
| Lakier olejno-żywiczny, lakier rozpuszczalnikowy | Tak | Utwardzają się; czas zależy od produktu | Najłatwiejsze do czyszczenia; z czasem mogą pękać, odpryskiwać i łuszczyć się |
| Preparaty uszczelniające | Nie, wnikają w drewno | Szybko się utwardzają | Łatwe w nakładaniu i czyszczeniu, odporne na zarysowania |
| Oleje schnące (tungowy, lniany, orzechowy) | Nie, wnikają w drewno | Mogą wymagać kilku tygodni | Łatwe do czyszczenia, odporne na zarysowania |
| Oleje nieschnące (roślinne, mineralne) | Nie, wnikają w drewno | Nigdy się nie utwardzają | Oleje roślinne mogą jełczeć; oleje mineralne nie jełczeją |
| Wosk parafinowy | Nie | Stały w temperaturze pokojowej; nakładać na ciepło | Nie jełczeje; nadaje się na powierzchnie do krojenia |
Oleje i wosk
Oleje schnące, np. tungowy, lniany i z orzecha włoskiego, utwardzają się; Wood Handbook podaje, że może to trwać kilka tygodni. Gotowe preparaty uszczelniające, często podobne do rozcieńczonego lakieru, utwardzają się szybko. Oleje nieschnące, np. roślinne i mineralne, wnikają w drewno, lecz nigdy się nie utwardzają.
Oleje roślinne mogą jełczeć i sprzyjać rozwojowi pleśni i bakterii. Do desek do krojenia i bloków rzeźniczych podręcznik wskazuje olej mineralny (parafinę ciekłą) i wosk parafinowy dopuszczone do kontaktu z żywnością, które nie jełczeją ani nie sprzyjają drobnoustrojom; ogrzanie drewna do temperatury topnienia wosku ułatwia nakładanie.
Wykończenia wodne
Podręcznik opisuje rozwój wykończeń wodnych wynikający z ograniczeń lotnych związków organicznych i odradza rozcieńczanie nowoczesnych farb wodnych. Dla farb lateksowych podaje typowe minimum 10 °C podczas nakładania i przez kolejne 24 godziny, aby powstała prawidłowa powłoka. Niektóre receptury działają w niższych temperaturach, dlatego przestrzegaj zakresu podanego przez producenta.
Woda w wykończeniu podnosi włókna. Podręcznik podaje, że powłoki bez wody są w istocie bardziej podatne na późniejsze pękanie wskutek podnoszenia włókien, ponieważ nie wywołują go podczas wykańczania: przed wykończeniem rozpuszczalnikowym podnieś włókna wodą i przeszlifuj po wyschnięciu.
Na zewnątrz
Światło słoneczne niszczy drewno pod bezbarwnymi powłokami: według podręcznika najlepsze zewnętrzne powłoki bezbarwne wytrzymują około dziesięciu lat przy pełnym wystawieniu na pogodę, a wykończenie wnikające może wytrzymać tylko dwa lata, lecz szybko się je odnawia. Na tarasach powłoki często się łuszczą, a bejce wnikające lub środki hydrofobowe łatwiej konserwować.
Kuchenna deska do krojenia: olej mineralny lub wosk parafinowy dopuszczone do kontaktu z żywnością zamiast oleju roślinnego. Stół jadalniany: wykończenie powłokowe, np. lakier, na powierzchni oszlifowanej według kolejności gradacji producenta wykończenia.