PORADNIK WARSZTATOWY
Klejenie drewna: czas, docisk i wilgotność
Dobre połączenia zależą od czasu, docisku i wilgotności drewna tak samo jak od kleju. Zalecenia Wood Handbook i dane z etykiety.
Czasy podane na etykiecie
Wood Handbook definiuje cztery czasy. Czas przydatności mieszaniny określa, jak długo wymieszana partia kleju nadaje się do użycia. Czas otwarty biegnie od naniesienia kleju do złożenia elementów, czas zamknięty od złożenia do przyłożenia docisku, a czas prasowania określa, jak długo zespół pozostaje pod dociskiem. Pełną wytrzymałość może osiągnąć po godzinach lub tygodniach od prasowania.
Wyższa temperatura skraca wszystkie te czasy. Gdy powierzchnie pozostają otwarte, klej wodny oddaje wodę do powietrza i drewna i może zbytnio wyschnąć, by utworzyć spoinę. Kleje na bazie polioctanu winylu (PVA), epoksydowe, poliuretanowe, rezorcynowe i wiele izocyjanianowych utwardzają się w temperaturze pokojowej; kleje fenolowo-, melaminowo- i mocznikowo-formaldehydowe wymagają ogrzewanych pras. Czasy zależą od produktu, dlatego korzystaj z karty technicznej używanego kleju.
Wilgotność drewna
Kleje do drewna są zwykle opracowywane dla wilgotności drewna od 6% do 14%, a typowy wymóg to 12%. Poniżej około 6% drewno tak szybko wchłania wodę z klejów wodnych, że nawet duży docisk nie zapewnia prawidłowego rozpływu i wnikania. Izocyjaniany i poliuretany potrzebują natomiast pewnej ilości wody do utwardzenia.
Klej elementy o podobnej wilgotności: podręcznik zaleca różnice poniżej około 5 punktów procentowych dla gatunków o małej gęstości i 2 dla gatunków o dużej gęstości. Połączenia klejone zachowują wytrzymałość bez ograniczenia czasu, jeśli wilgotność drewna pozostaje poniżej około 15%, a temperatura w zakresie komfortowym dla człowieka; niektóre kleje tracą wytrzymałość przy długotrwałym działaniu temperatur powyżej 38 °C.
Docisk i gęstość
Docisk zbliża powierzchnie i wtłacza klej w drewno. Nadmierny docisk wyciska klej i pozostawia zbyt ubogą spoinę. Zbyt głębokie wnikanie jest częste w drewnie o małej gęstości, a nadmierne wyciskanie w drewnie o dużej gęstości; najmocniejsze połączenia powstają przy umiarkowanie dużym docisku dobranym do gęstości drewna.
Wytrzymałość połączenia rośnie z gęstością drewna do około 700–800 kg/m³ przy wilgotności 12%. Powyżej tej wartości trudniej stale uzyskiwać mocne połączenia, które podczas próby niszczą się głównie w drewnie, dlatego bardzo gęste gatunki wymagają staranniejszego przygotowania powierzchni i przestrzegania instrukcji producenta kleju. Te gatunki w bazie przekraczają 750 kg/m³:
| Gatunek | Gęstość przy 12% |
|---|---|
| Cumaru | 1070 kg/m³ |
| Ipe | 1040 kg/m³ |
| Jatoba | 940 kg/m³ |
| Garapa | 790 kg/m³ |
| Dąb biały | 761,6 kg/m³ |
Powierzchnie i połączenia
Najlepiej kleją się powierzchnie świeżo strugane lub piłowane. Podręcznik pokazuje, że szlifowanie nowym papierem o gradacji 36 zgniata kilka warstw komórek powierzchniowych, a do powierzchni hydrofobowych kleje i powłoki trudno przylegają. Połączenia klejone krawędziami wzdłuż włókien mogą być równie wytrzymałe jak drewno; połączenia profilowe, np. pióro i wpust, pomagają głównie w ustawieniu elementów, a nie w zwiększeniu wytrzymałości.
Klejenie krawędziowe jatoby (940 kg/m³) na blat: sprawdź obie deski wilgotnościomierzem i nie dopuść do różnicy większej niż około 2 punkty procentowe, ostrugaj krawędzie tuż przed klejeniem i przestrzegaj czasu otwartego oraz czasu prasowania podanych przez producenta kleju dla temperatury pomieszczenia.