คู่มือหน้าโต๊ะช่าง
การยืดหดของไม้ขวางเสี้ยน
ความกว้างไม้เปลี่ยนตามความชื้น ประเมินจากค่าการหดตัวที่เผยแพร่ และออกแบบเผื่อการยืดหดเพื่อป้องกันความเสียหาย
ทำไมไม้จึงยืดหด
ไม้หดและพองตัวในแนวขวางเสี้ยนเป็นหลัก Wood Handbook ให้การหดตัวตามยาวจากไม้สดถึงอบแห้งสนิทเพียง 0.1% ถึง 0.2% ในไม้ส่วนใหญ่ ขณะที่การหดตัวด้านสัมผัสซึ่งตามแนววงปีมีค่ามากกว่าด้านรัศมีซึ่งตัดขวางวงปี โดยมีค่าเป็น 1.3 ถึง 2.2 เท่าสำหรับชนิดไม้ในเว็บไซต์นี้ ไม้แผ่นเลื่อยแนวสัมผัสจึงเปลี่ยนความกว้างและแอ่นเป็นถ้วยมากกว่าไม้เลื่อยแนวรัศมี
การหดตัวเริ่มเมื่อความชื้นต่ำกว่าจุดหมาดประมาณ 30% เท่านั้น ขณะใช้งาน ความชื้นไม้มักเปลี่ยนอยู่ระหว่างประมาณ 6% ถึง 14% ซึ่งเป็นช่วงที่ Wood Handbook ถือว่าการหดตัวสัมพันธ์กับความชื้นแบบเชิงเส้น
การประเมินขนาดที่เปลี่ยน
สมการ 4-9 ใน Wood Handbook สมมติว่าขนาดเปลี่ยนแบบเชิงเส้นระหว่างจุดหมาดกับสภาพอบแห้งสนิท เมื่อความชื้นเปลี่ยนไม่กี่จุดเปอร์เซ็นต์ ความกว้างที่เปลี่ยนประมาณได้จาก ความกว้าง × การหดตัวรวม ÷ 100 × ความชื้นที่เปลี่ยน ÷ จุดหมาด ใช้การหดตัวด้านสัมผัสสำหรับไม้เลื่อยแนวสัมผัส และด้านรัศมีสำหรับไม้เลื่อยแนวรัศมี หากแนวเลื่อยผสมกันหรือไม่ทราบ คู่มือแนะนำให้ใช้ค่าด้านสัมผัส
ไม้แต่ละแผ่นต่างกัน คู่มือระบุสัมประสิทธิ์การแปรผันของการหดตัวประมาณ 15% และไม้แปรรูปมักไม่ได้เลื่อยตรงแนวสัมผัสหรือรัศมีอย่างสมบูรณ์ ให้ถือผลเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่พิกัดความเผื่อ ตารางแสดงไม้แผ่นกว้าง 300 mm ที่ความชื้นเปลี่ยน 4 จุดเปอร์เซ็นต์ เช่น จาก 12% ในฤดูชื้นเป็น 8% ในห้องที่ทำความร้อน
| ชนิดไม้ | ไม้เลื่อยแนวสัมผัส | ไม้เลื่อยแนวรัศมี |
|---|---|---|
| สัก | 2.4 mm | 1.3 mm |
| มะฮอกกานี (Swietenia) | 1.9 mm | 1.4 mm |
| อิโรโก | 2.8 mm | 1.8 mm |
| แบล็กวอลนัท | 3.1 mm | 2.2 mm |
| โอ๊คยุโรป | 3.8 mm | 1.7 mm |
| เรดโอ๊ค | 3.4 mm | 1.6 mm |
| ฮาร์ดเมเปิล (ชูการ์เมเปิล) | 4 mm | 1.9 mm |
| บีชยุโรป | 4.4 mm | 2.1 mm |
| ยูคาลิปตัสแกรนดิส | 3.9 mm | 2.2 mm |
| นอร์เวย์สปรูซ | 3 mm | 1.4 mm |
ออกแบบเผื่อการยืดหด
ไม้เลื่อยแนวรัศมียืดหดตามความกว้างน้อยกว่า พื้นไม้ที่มีวงปีตั้งฉากกับผิวจึงหดและพองน้อยกว่า และรอยต่อขอบแยกน้อยกว่า (Wood Handbook บทที่ 6) ไม้ที่หดตัวต่ำ เช่น สักหรือมะฮอกกานี ยืดหดน้อยกว่าบีชหรือโอ๊คที่กว้างเท่ากัน
แผ่นไม้ติดกาวประสานยืดหดเหมือนไม้แผ่นเดียวที่กว้างเท่ากัน ท็อปโต๊ะกว้าง 600 mm จึงยืดหดเป็นสองเท่าของท็อปกว้าง 300 mm ควรเผื่อให้ยืดหดได้ด้วยอุปกรณ์ยึดแบบรูยาวหรือแบบลอย เผื่อช่องให้แผ่นไม้ในกรอบ และเผื่อระยะลิ้นชักกับประตูที่ติดตั้งในฤดูแห้ง
ความชื้นก่อนแปรรูป
การยืดหดหลังประกอบเกิดจากความชื้นขณะตัดต่างจากขณะใช้งาน การวัดก่อนแปรรูปและพักไม้ให้ปรับสภาพเข้ากับสภาพแวดล้อมที่จะใช้งาน ช่วยลดความต่างนี้ได้เกือบทั้งหมดก่อนส่งผลต่อรอยต่อ
ท็อปโต๊ะโอ๊คยุโรปเลื่อยแนวสัมผัสกว้าง 600 mm เปลี่ยนจากความชื้น 12% เป็น 8%: 600 × 9.7% × 4 / 31 ≈ 7.5 mm ที่แคบลง (ใช้การหดตัวและจุดหมาดจาก Tropix)